Ötən ilin “yaşıl enerji” gündəliyi sanki təbiətin öz dilində yazılmış bir salnamə idi. Hər səhifəsində küləyin pıçıltısı, günəşin səxavətli işığı, suyun səbrli axını vardı. Bu gündəlik təkcə texnoloji yeniliklərin yox, həm də insanlığın vicdanı ilə apardığı uzun söhbətin izlərini daşıyırdı.İl başlayanda dünya hələ də köhnə enerjinin ağır kölgəsindən tam qurtulmamışdı. Neft quyularının səsi, kömürün qara tozu havada dolaşırdı. Amma eyni zamanda üfüqdə yeni bir səhər görünürdü. Günəş panelləri şəhərlərin damlarında güzgü kimi parlayır, külək turbinləri səhralarda və dağ ətəklərində nəhəng ağ çiçəklər kimi açılırdı. Bu, texnologiyanın təbiətə meydan oxuması deyil, onunla barışığa girməsi idi.Ötən ilin yaşıl enerji gündəliyinin əsas mövzusu seçim idi. Dövlətlər, şirkətlər və fərdlər seçim qarşısında qalmışdı: qısa müddətli rahatlıq, yoxsa uzunmüddətli həyat? Bu sual artıq abstrakt fəlsəfi mübahisə deyildi. Quraqlıqlar, daşqınlar, dəyişən iqlim öz cavabını tələb edirdi. Yaşıl enerji bu cavabın ən aydın, ən səssiz, amma ən güclü cümləsi oldu.Külək enerjisi ötən il sanki öz sözünü tapdı. O, əvvəlki illərdə olduğu kimi yalnız potensialdan danışmadı, real nəticələr göstərdi. Külək artıq sadəcə azadlıq simvolu deyil, elektrik şəbəkələrinin etibarlı dayağına çevrildi. Günəş enerjisi isə səbrli bir müəllim kimi hər səhər yenidən doğdu və bizə xatırlatdı: ən böyük güc bəzən ən sadə mənbədən gəlir.Bu gündəlikdə suyun da xüsusi yeri vardı. Hidroenerji təkcə keçmişin mirası kimi yox, gələcəyin balans elementi kimi təqdim olundu. Enerji saxlanması, şəbəkələrin sabitliyi, təbiətlə harmoniyanın qorunması – bütün bunlar suyun sakit, amma qətiyyətli axınında birləşdi.Uzun illər sükuta bürünmüş Qarabağ və Şərqi Zəngəzur bu gün yeni bir dil ilə danışır. Dağıdılmış evlərin yerində yenidən qurulan şəhərlər, boş qalmış vadilərdə ucalan günəş panelləri, dağ zirvələrində fırlanan külək turbinləri bu dilin sözləridir. Burada enerji sadəcə elektrik deyil – azadlığın işığa çevrilmiş formasıdır.İşğaldan azad olunan torpaqlar təbiətin səxavətini qoruyub saxlamış nadir məkanlardandır. Günəşli günlərin bolluğu, dağlardan enən güclü küləklər, axar sular bu əraziləri yaşıl enerji üçün ideal məkana çevirir. Elə buna görə də bu torpaqlar “yaşıl enerji zonası” kimi planlaşdırılır – keçmişin yaralarını gələcəyin enerjisi ilə sağaltmaq məqsədi ilə.Burada qurulan hər bir günəş elektrik stansiyası sanki torpağın yaddaşına yazılan yeni bir cümlədir: “Mən yenidən dirçəlirəm.” Külək turbinləri isə dağların başında keşik çəkən ağ bayraqlar kimidir – sülhün, sabitliyin və davamlı inkişafın bayraqları.Yaşıl enerji bu torpaqlarda xüsusi bir məna daşıyır. Çünki işğal illərində təbiət də insan kimi əziyyət çəkmişdi. Meşələr qırılmış, çaylar çirkləndirilmiş, torpaq talan edilmişdi. İndi isə bərpa prosesi təkcə şəhərlərin yox, təbiətin də bərpasıdır. Yaşıl enerji bu barışığın ən təmiz ifadəsidir – insanla torpaq arasında yenidən qurulan etimad körpüsü.Azad edilmiş ərazilərdə salınan “ağıllı şəhər” və “ağıllı kənd” layihələri yaşıl enerjinin gündəlik həyatla necə ahəngdar şəkildə birləşdiyini göstərir. Günəşdən alınan enerji ilə işıqlanan evlər, alternativ enerji ilə işləyən nəqliyyat, enerjiyə qənaət edən sistemlər bu torpaqlarda yeni həyat tərzinin əsasını qoyur. Bu, keçmişin qaranlığından gələcəyin işığına uzanan bir yoldur.Ən təsirli məqam isə budur: yaşıl enerji burada yalnız texnologiya deyil, mənəvi mesajdır. O deyir ki, bu torpaqlar artıq dağıdılmaq üçün deyil, yaşatmaq üçün var. Burada qurulan hər bir enerji obyekti gələcək nəsillərə ünvanlanmış səssiz bir and kimidir: “Bu torpaqlar bir daha qaranlığa qərq olmayacaq.” İşğaldan azad olunan torpaqlarda yaşıl enerji – bu, torpağın azadlığı ilə enerjinin azadlığının qovuşduğu nöqtədir. Burada günəş daha parlaq doğur, külək daha ümidli əsir, su daha təmiz axır. Çünki bu torpaqlar artıq təkcə coğrafi məkan deyil, davamlı gələcəyin canlı xəritəsidir.Ən maraqlısı isə yaşıl enerjinin təkcə mühəndislərin və siyasətçilərin dili ilə danışmaması idi. O, şairlərin metaforalarına, gənclərin arzularına, kəndlərin ümidlərinə çevrildi. Kiçik günəş stansiyası bir kənd üçün sadəcə elektrik deyil, qaranlıqdan işığa keçid idi. Elektriklə işləyən avtobuslar şəhərlərdə təkcə səs-küyü azaltmadı, insanlara daha təmiz nəfəs almaq fürsəti verdi.Ötən ilin yaşıl enerji gündəliyi bizə göstərdi ki, bu yol hamar deyil. Çətinliklər var, xərclər var, tərəddüdlər var. Amma eyni zamanda bu yolun sonunda daha ədalətli, daha davamlı bir dünya dayanır. Bu gündəlikdə yazılan hər qərar, atılan hər addım gələcək nəsillərə ünvanlanmış bir məktub kimidir: “Biz cəhd etdik. Biz məsuliyyəti üzərimizə götürdük.” İl bitdi, amma gündəlik bağlanmadı. O, hələ də yazılmaqda davam edir. Çünki yaşıl enerji bir il ərzində tamamlanan layihə deyil, bir epoxadır. Bu epoxanın qəhrəmanı nə təkcə texnologiyadır, nə də siyasət. Onun əsl qəhrəmanı seçim edən insandır – təbiətlə mübarizəni yox, onunla əməkdaşlığı seçən insan.
YENİNEWSTV24.AZ
Aygün Məmmədova Azərbaycan Jurnalistlər Birliyinin üzvü