İstedadı, zəhmətkeşliyi, yüksək mənəvi və əxlaqi keyfiyyətləri ilə elmin zirvəsinə ucalmış
görkəmli alim, iqtisad elmləri doktoru, professor, Beynəlxalq Elmlər Akademiyasının
akademiki, Beynəlxalq Menecment Akademiyasının akademiki, Beynəlxalq Nəqliyyat Akademiyasının akademiki, Rusiya Təbiət Elmləri Akademiyasının xarici üzvü, Beynəlxalq İqtisadçılar İttifaqının üzvü Elşən Mahmud oğlu Hacızadənin həyat və fəaliyyəti, uğura gedən yolun necə məsuliyyət, peşəkarlıq və dövlətçilik ruhu ilə qurulacağını nümayiş etdirən parlaq bir nümunədir.
Professor Elşən Hacızadənin siyasi fəaliyyəti, atası Mahmud Hacızadənin zəngin irsinə söykənir.
O, bu irsdən güc alaraq fəaliyyətində rasional və peşəkar bir yanaşma nümayiş etdirir. Professor Elşən Hacızadə II dərəcəli dövlət müşaviri olaraq Nazirlər Kabineti Aparatının Sənaye və energetika şöbəsinin müdiri kimi yüksək vəzifələrdə çalışaraq, iqtisadiyyat sahəsindəki biliklərini dövlət idarəçiliyinə tətbiq etmişdir. Onun “Təhsil haqqında” və “Elm və dövlət elmi-texniki siyasəti haqqında” Qanun layihələrinin hazırlanmasında iştirakı, dövlətin gələcək inkişaf strategiyasına verdiyi fundamental töhfənin bariz nümunəsidir. Bu fəaliyyətlər onun həyatına məqsədyönlülük və əhəmiyyətli bir missiya hissi qatmışdır. Azərbaycanın elm və təhsil aləmində elmi-praktik düşüncənin aparıcı simalarından biri olan professor Elşən Hacızadə,iqtisad elminin nəzəri və tətbiqi aspektlərini mükəmməl şəkildə birləşdirən bir ziyalıdır. Onun fəaliyyətinin əsasında dayanan innovativ yanaşmalar, çoxşaxəli tədqiqatlar və gənc elmi kadrların yetişdirilməsinə verdiyi əvəzsiz töhfələr onu iqtisad elmi ictimaiyyətində unikal bir mövqeyə çıxarır. Hacızadənin irsi sadəcə elmi işlərdən ibarət deyil, həm də ölkənin iqtisadi gələcəyinə yönəldilmiş dərin düşüncə tərzinin və strateji baxışın məhsuludur.
Professor Hacızadənin beynəlxalq səviyyədəki fəaliyyəti də diqqətəlayiqdir. O, ABŞ,
Türkiyə, Qazaxıstan, İran, Gürcüstan kimi ölkələrdə təşkil olunmuş elmi konfrans və
konqreslərdə iştirak etmiş, öz bilik və təcrübələrini beynəlxalq auditoriya ilə bölüşmüşdür. Bu fəaliyyətlər onun beynəlxalq iqtisadi münasibətlər sahəsindəki nüfuzunu artırmışdır.
Onun çoxşaxəli fəaliyyəti təkcə elmi dairələrlə məhdudlaşmır, həm də siyasət, və elmi
jurnalistika və gələcək nəsillərin tərbiyəsi kimi mühüm sahələri əhatə edir. Professor Elşən Hacızadənin “imzası” sadəcə elmi məqalələrin altında deyil, həm də Azərbaycanın inkişafına yönəlmiş hər bir addımda öz əksini tapır.
Professor Elşən Hacızadənin elmi karyerası ardıcıl və məqsədyönlü bir inkişafın
təcəssümüdür. Onun elmi işləri bütövlükdə energetika sektorunun, enerji təhlükəsizliyi, milli enerji strategiyası, neft-qaz sənayesinin iqtisadi islahatları və istehsalın artırılması problemləri kimi strateji əhəmiyyətə malik mövzuları əhatə edir. Onun elmi yaradıçılıqın istiqamətləri sırasında həmçinin “Dünya iqtisadiyyatı”, “Sənaye və nəqliyyat”, “Yüksəksək texnologiyalar”,“Rəqəmsal iqtisadiyyat”, “Regionların inkişafı”, “Təhsilin inkişafı problemləri”, Sosial-iqtisadi inkişaf”, “Əhalinin həyat səviyyəsi” kimi geniş elmi məzmunlu tədqiqat mövzuları da yer alır.
Bu sıranı Yanaсaq Enerji Kompleksinin modernizasiyası problemləri, Azərbaycan neft
sənayesində oliqopoliya modeli, karbohidrogen resurslarının nüvə potensialına çevrilməsi
alternativliyi, informasiya iqtisadiyyatı, nanotexnologiyalar, şəhər ictimai nəqliyyatının inkişafı problemləri və avtomobilləşmənin yeni ekoloji tələbləri, regional nəqliyyat infrastrukturunun təkmilləşdirilməsi, Şərq-Qərb, Şimal-Cənub dəhlizləri, TRACECA, Bakı-Tbilisi -Qars dəmir yolu xətti, Xəzərdən Fars körfəzinə nəqliyyat su kanalının çəkilişinin iqtisadi təyinatları və effektivliyi – Хəzər-Fars dəhlizi, Yaxın Şərq energetikasında təhlükəsizlik kondominiumu və yeni maliyyə arxitekturası, Türkdilli ərazilərdə, Cənubi Qafqaz və Xəzər hövzəsi regionlarında iqtisadi potensialın qiymətləndirilməsi kimi elmi əsərləri daha da zənginləşdirir.
Professor Elşən Hacızadə bu tədqiqatlarında sadəcə mövcud vəziyyəti təhlil etmir, həm
də yeni bazar mexanizmləri, idarəetmə konsepsiyaları və səmərəliliyin artırılması yolları təklif edir. Bu yanaşma onun elmi fəaliyyətinin nəzəriyyə ilə praktikanın sıx əlaqəsində qurulduğunu göstərir. Professor Elşən Hacızadənin “Azərbaycanın quruda neftqazçıxarma kompleksində iqtisadi islahatlar və səmərəlilik problemləri”, “Energetik kompleks yeni islahatlar
ərəfəsində”, “Neft-qaz sənayesində yeni bazar mexanizmlərinin formalaşdırılması
istiqamətləri”, “Azərbaycanın təbii qaz potensialı: reallıqlar və virtual cizgilər”, Neftqazçıxarma kompleksinin iqtisadi inkişaf modeli”, “Neft təsərrüfatının iqtisadi strukturunun modernizasiyası”, “Sosiallaşan iqtisadiyyat”, “Regionların sosial-iqtisadi inkişaf problemləri”, “Nobel iqtisadiyyatı” kimi monoqrafiyaları milli və bır sıra ölkələrin, aparıcı dünya kitabxanalarında istifadə olunur. Bu monoqrafiyalaın əskəriyyəti Azərbaycanın
universitetlərində dərsliklər kimi istifadə olunur. Onun tədqiqatçı alim Elşən Bağırzadə ilə birgə
yazdığı “Azərbaycan iqtisadiyyatının dünyadakı reytinqi” monoqrafiyası ölkə iqtisadiyyatının
qlobal arenadakı yerini obyektiv statistik məlumatlara əsaslanaraq qiymətləndirir, bu da onun praktik dəyərini artırır.
Professor Elşən Hacızadənin elmi yaradıcılığında diqqət çəkən əsas məqam, iqtisadi proseslərə yeni terminlər və konsepsiyalarla yanaşmasıdır. Professor Elşən Hacızadənin elmi irsinin əsasını innovativ yanaşmalar təşkil edir. O, ənənəvi iqtisadi nəzəriyyələrə yeni baxış bucaqları gətirərək “Sosiallaşan iqtisadiyyat” və “Nobel iqtisadiyyatı” kimi yeni terminləri elmi
dövriyyəyə daxil etmişdir. Onun tək müəllifi olduğu 57 çap vərəqini əhatə edən “Dünya
iqtisadiyyatı və Azərbaycan” dərsliyi beynəlxalq iqtisadi əlaqələrə dair fundamental elmi əsər
olduğu kimi həm də Azərbaycanın qlobal iqtisadiyyatda mövqeyi haqqında dərin elmi
ensklopetik məzmunlu bir kitabdır. Professor Elşən Hacızadə “İqtisadi təhlil”, “Mühasibat
uçotu və audit”, “Beynəlxalq İnvestisiyalar” üzrə tədris proqramlarının müəllifidir. Onun
metodik göstərişləri və dərslikləri elmə yeni gələn kadrlar üçün əsaslı bir bələdçi rolunu
oynayır. “Magistr dissertasiyasının yerinə yetirilməsi”, “Magistrant referatlarının yerinə
yetirilməsi”, “Magistrantın elmi-tədqiqat təcrübəsinin yerinə yetirilməsi”, “Elmi-pedoqoji
təcrübənin yerinə yetirilməsi”, “Sosial sorğu prosesinin keçirilməsinə dair”, “Elmi-tədqiqat
təcrübəsinin keçirilməsinə dair” kimi vəsaitlər tələbələrə elmi işlərin yazılması və tədqiqatın
aparılması metodologiyasını öyrədir.
Professor Elşən Hacızadənin elmi fəaliyyəti təkcə monoqrafiyalar, məqalə və kitablarla
məhdudlaşmır. O, həm də bir sıra mühüm layihə və iqtisadi əsaslandırmaların müəllifi kimi
tanınır. Professor Elşən Hacızadənin çoxşaxəli fəaliyyəti onun ictimai məsuliyyətini də əks
etdirir. Onun şəxsən hazırladığı “Neftlə çirklənmiş ərazilərin inventarizasiyası” və “ Azərbaycan Respublikasında qarğı və digər analoji bitki komponentli təbii xammala əsaslanan sellüloz- kağız kombinatının inşası” kimi layihələr ekoloji və iqtisadi problemlərə kompleks yanaşmanın bariz nümunəsidir. “Ələt-Astara avtomobil magistralı: təbii-coğrafi mövqe, meteoloji durum və sosial-iqtisadi infrastruktur” və “Bakı dairəvi – 2” avtomobil magistralı: təbii-coğrafi mövqe, meteoloji durum və sosial-iqtisadi infrastruktur” üzrə iqtisadi əsaslandırmaları isə onun nəqliyyat-logistika infrastrukturun inkişafına olan töhfəsini göstərir.
Professor Elşən Hacızadə orijinallığı ilə fərqlənən iqtisadiyyatla bağlı ensiklopedik
terminləri özündə əsk etdirən lüğət müəliffidir. O, akademik Ziyad Səmədzadənin baş redaktor
olduğu möhtəşəm 7 cildlik “Böyük İqtisadi Ensiklopediya”nın baş redaktor müavini kimi
fəailyəti də qiymətləndirməlidir.
Onun elmi jurnalistika fəaliyyəti də çoxşaxəlir. O, 10 ildən çox Azərbaycanın Respublikası Vergilər Nazirliyinin təsisçisi olduğu “Azərbaycanın vergi jurnalı”nın baş redaktoru vəzifəsində çalışmış, hazırda isə Azərbaycanın Dövlət İqtisad Universiteti – UNEC-in Enerji İqtisadiyyatı Mərkəzinin təsisçisi olduğu “ENECO” jurnalının baş redaktoru kimi fəaliyyət göstərir. Asiya Elmlər Akademiyası onun Çin Xalq Respublikasında nəşr olunacaq “Economic Sciences” (İqtisadiyyat Elmləri) jurnalına rəhbərlik etməsini tapşırmışdır. Hazırda jurnalın “Honkonqda” qeydiyyata alınması prosesinə başlanılmışdır. Bununla belə, Professor Elşən Hacızadənin elmi jurnalistika fəaliyyəti təkcə bunlarla məhdudlaşmır. O, 20-yə yaxın elmi jurnalın, monoqrafiya və dərsliklərin redaktoru, rəyçisi, bir sıra elmi konfrans və konqreslərinin
təşkilat komitəsi və elmi komitənin üzvü kimi də fəaliyyət göstərmişdir.
Professor Elşən Hacızadə hazırda dövlət qulluğu ilə yanaşı Beynəlxalq Elmlər
Akademiyasının (IAS-HE AS) Azərbaycan bölməsinin birinci vitse-prezidenti, Azərbaycanın Dövlət İqtisad Universiteti – UNEC-in “Enerji iqtisadiyyatı mərkəzi”nin rəhbəri kimi elmi vəzifələr daşıyır. Onun ixtisaslı kadrların hazırlanmasında da rolu danılmazdır. O, Azərbaycan Dövlət İqtisad Universitetində “Dünya iqtisadiyyatı”, “Beynəlxalq iqtisadi
münasibətlər”, “Dünya iqtisadiyyatının müasir problemləri”, “Beynəlxalq iqtisadi təşkilatlar”
kimi fənlərini tədris etmişdir. Professor Elşən Hacızadə iqtisad elmlər doktoru və iqtisad
elmləri sahəsində fəlsəfə doktoru elmi dərəcəsi almaq üçün təşkil edilən Azərbaycan Dövlət
İqtisad Universiteti, Azərbaycan Dövlət Neft və Sənaye Universiteti, Azərbaycan Dövlət Aqrar
Universiteti, Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının İqtisadiyyat İnstitutu, Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyası Neft-Kimya Prosesləri İnstitutu, Azərbaycan Kooperasiya Universiteti nəzdində 10-dan çox dissertasiya şuralarında üzv və sədr müavini kimi də iştirak etmiş və hazırda bu istiqamətdə də fəaliyyətini davam etdirir.
Professor Elşən Hacızadənın həyatının 4 ili orduda xidmətlə keçmişdir. O, öncə 1982-1984-cü illərdə Sovet ordusu sıralarında əsgər, tağım komandirinin müavini kimi vəzifələrdə hərbi xidmət keçmiş, 1994-1995-ci illərdə isə tağım komandiri, taburun qərargah rəisi kimi vəzifələrdə xidmət göstərərək I Qarabağ müharibəsinin iştirakçısı olmuşdur.
Professor Elşən Hacızadənin məqalələrində Prezident İlham Əliyevin apardığı güclü
dövlət siyasəti, ordu quruculuğu və iqtisadi inkişafın böyük zəfərin təməli olduğu
vurğulanmışdır. Çıxışlarında Ali Baş Komandanın hər bir bəyanatı və cəbhədən gələn hər qələbə xəbəri yeni bir elmi təhlil mövzusuna çevrilmişdir.
Professor Elşən Hacızadənin həyatı onun imzası ilə birgə uğura gedən yolun necə
məsuliyyət, peşəkarlıq və dövlətçilik ruhu ilə qurulduğunu göstərir. O, öz fəaliyyəti ilə sübut
etmişdir ki, həyat yoluna ən böyük işığı bilik və vətənə xidmət sevgisi salır. Bu irs gələcək
nəsillər üçün bir ilham mənbəyi olaraq qalacaq. Professor Elşən Hacızadənin “Tərəqqi”,
“Heydər Əliyevin 100 illiyi”, “Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin 100 illiyi” və “Azərbaycan
Respublikası Mina təmizləmə Agentliyinin 25 illiyi” yubiley medalları kimi mühüm dövlət
təltiflərinə layiq görülməsi onun xidmətlərinə verilən yüksək qiymətin təzahürüdür. O, həmçinin elm və təhsil sahəsində müstəsna xidmətlərinə görə Beynəlxalq Elmlər Akademiyasının “Qızıl döş nişanı” ilə də təltif olunmuşdur. Bütün bunlar isə bir daha onun həyat yolunun elmə, təhsilə və ölkəsinin inkişafına həsr olunmuş bir şəxsiyyətin parlaq nümunəsidir.
Professor Elşən Hacızadə 2013-cü ildə kinorejissor Vaqif Mustafayevin ulu öndər
Heydər Əliyevin həyat və fəaliyyətinə həsr olunmuş “Ata yolu” filmində çəkilmişdir.
Professor Elşən Hacızadənin üç övladı vardır. Ödvadlarının anası Simuzər Hacızadə
həkim kimi fəaliyyət göstərir və tibb üzrə fəlsəfə doktorudur. Onun övladları da əmək fəaliyyəti ilə yanaşı, elmi işlərlə də məşğuldurlar. Atasının adını daşıyan böyük oğlu Mahmud Hacızadə rəqəmsal iqtisadiyyat, kiçik oğlu Nurlan Hacızadə isə texniki tənzimləmə sahələri ilə bağlı iqtisad üzrə fəlsəfə doktorlarıdırlar. Qızı Fatımə Hacızadə isə pedoqogika üzrə fəlsəfə doktoru
adı almaq üçün “İngilis dilinin Amerika variantında təlimin sosial-mədəni məsələlərindən istifadə imkanları”mövsusunda dissertasiya üzərində işləyir.
Zəngin və şərəfli ömür yolu keçən Professor Elşən Hacızadəyə dövlət qulluğunda vəzifələrini yerinə yetirməklə yanaşı, məhsuldar elmi-pedaqoji fəaliyyətlərində daim uğurlar,
sağlam həyat arzulayırıq. Yaşayın və yaradın ki, Azərbaycan İqtisadiyyatını dünya ölkələrinin
sırasında yüksək nailiyyətlər əldə etməsində öz imzanızı atasınız!
YENİNEWSTV24.AZ
Aygün Məmmədova Azərbaycan Jurnalistlər Birliyinin üzvü