Daşkəsən Rayon Ağsaqqallar Şurası İdarə Heyətinin rayon ictimaiyyətinin nümayəndələri ilə keçirdiyi görüş mənəvi yaddaş və ictimai düşüncə mühitində baş tutdu

Dağların qoynunda yaşayan insanların dünyaya baxışı dağların özünə bənzəyir, uca, səbirli, dözümlü və uzaqgörən. Daşkəsən də məhz belə bir məkan təsiri bağışlayır. Burada təbiətin sərtliyi insan xarakterinə möhkəmlik, dağların əzəməti düşüncələrə vüqar, uzun qışların sükutu isə sözün qədrini bilmək xüsusiyyəti bəxş edib. Bu torpaqda illər yalnız təqvim səhifələrini dəyişməyib, həm də nəsillərin yaddaşında dərin izlər buraxıb. Daşkəsənin hər kəndində, hər küçəsində, hər daşında bir ömürdən, bir zəhmətdən, bir arzudan, bir mübarizədən xəbər verən görünməz yaddaş yaşayır.
Azərbaycanın tarixi-coğrafi məkanında Daşkəsənin özünəməxsus yeri var. Rayon 1930-cu ildə inzibati ərazi kimi yaradılıb, sonrakı illərdə müxtəlif inzibati dəyişikliklərdən keçərək bugünkü simasını formalaşdırıb. Daşkəsən şəhərinin əsası isə 1948-ci ildə qoyulub. Rayonun formalaşmasında zəngin dəmir filizi yataqlarının istismarı mühüm rol oynayıb. 1956-cı ildən rayon Daşkəsən adını daşıyır. Lakin Daşkəsənin tarixini yalnız inzibati tarix, sənaye və iqtisadi inkişaf göstəriciləri ilə məhdudlaşdırmaq doğru olmaz. Çünki bu məkanın əsl tarixini burada yaşayan insanlar yazıblar. Onlar torpağın sərvətini əməyə, əməyi quruculuğa, quruculuğu isə həyatın davamlılığına çeviriblər.
Məhz buna görə Daşkəsən rayonunun inzibati ərazi vahidi kimi yaradılmasının 96-cı ildönümü ərəfəsində keçirilən hər bir tədbir, əslində, yalnız bir tarixin qeyd olunması deyil, həm də keçilmiş yolun mənəvi baxımdan dəyərləndirilməsi anlamına gəlir. Tarixə nəzər salmaq insanın özünə, öz kökünə, öz yaddaşına nəzər salmasıdır. Yaddaşını itirən cəmiyyət necə ki, keçmişindən qopur, keçmişini unutmayan cəmiyyət də gələcəyini daha inamla qurur.
Avqustun 28-də Daşkəsən Rayon Ağsaqqallar Şurası İdarə Heyətinin rayon ictimaiyyətinin nümayəndələri ilə keçirdiyi görüş də məhz belə bir mənəvi yaddaş və ictimai düşüncə mühitində baş tutdu. Görüşdə ağsaqqallar, şəhid ailələri, müharibə iştirakçıları, gənclər və rayon ictimaiyyətinin müxtəlif nümayəndələrinin iştirakı tədbirin mahiyyətini daha da zənginləşdirirdi. Burada müxtəlif yaşların, müxtəlif həyat yollarının və müxtəlif təcrübələrin bir araya gəlməsi təsadüfi mənzərə deyildi. Bu, cəmiyyətin bütövlüyünün, nəsillərarası əlaqənin və ictimai həmrəyliyin canlı ifadəsi idi.
Görüşün əvvəlində Ulu Öndər Heydər Əliyevin Daşkəsən şəhərinin mərkəzində ucaldılmış abidəsinin və Şəhidlər xiyabanının ziyarət olunması tədbirə xüsusi mənəvi çalar verdi. Bu iki ünvanın ardıcıllığında dərin bir məna vardı. Bir tərəfdə müasir Azərbaycanın dövlətçilik tarixində müstəsna xidmətləri olan böyük şəxsiyyətə ehtiram, digər tərəfdə Vətən uğrunda canından keçən qəhrəmanların müqəddəs xatirəsi. Bu iki yaddaş nöqtəsi bir-birini tamamlayaraq keçmiş, bu gün və gələcək arasında mənəvi körpü yaradırdı.
Şəhidlər xiyabanında insan çox söz danışmır. Bəzən ən böyük həqiqətlər sükutun içində eşidilir. Məzarların önündə dayanarkən insan anlayır ki, dövlətçilik yalnız qanunlardan və idarəçilik mexanizmlərindən ibarət deyil. Dövlətçilik həm də Vətən naminə yaşamaq, lazım gəldikdə Vətən naminə özünü fəda etmək və şəhidlərin əmanət etdiyi torpağı qorumaq məsuliyyətidir.
Bu baxımdan görüşdə şəhid ailələrinin nümayəndələrinin iştirakı da xüsusi əhəmiyyət daşıyırdı. Şəhid ailələrinin hər bir sözü cəmiyyətin yaddaşına yazılan bir cümlədir. Şəhid anasının səsində həm nisgil, həm qürur, həm də böyük bir mənəvi ucalıq olur. Onların yaşadığı ağrı şəxsi ağrı olmaqdan çıxaraq milli yaddaşın bir hissəsinə çevrilir.
Tədbiri giriş nitqi ilə açan Daşkəsən Rayon Ağsaqqallar Şurasının sədri Cavanşir Qocayev iştirakçıları salamlayaraq görüşün rayonun inzibati ərazi vahidi kimi yaradılmasının 96-cı ildönümü ərəfəsində keçirildiyini qeyd etdi. O, Daşkəsənin yeni inkişaf mərhələsinə daxil olduğunu vurğuladı və rayon sakinlərinin fikir və təkliflərinin öyrənilməsi baxımından belə görüşlərin əhəmiyyətini önə çəkdi.
Bu yanaşmanın özündə müasir ictimai idarəçilik baxımından mühüm bir prinsip dayanır. Rayon yalnız inzibati sərhədlərdən ibarət deyil. Rayon, ilk növbədə, insandır. Onun taleyi, arzusu, qayğısı, ümidi, təşəbbüsü və gələcəyə münasibətidir. Buna görə də hər hansı ərazinin inkişafından danışarkən orada yaşayan insanların fikrini dinləmək, onların təkliflərinə diqqət yetirmək və ictimai dialoqu genişləndirmək vacib şərtlərdən biridir.
Ağsaqqalların bu prosesdə rolu isə xüsusilə böyükdür.
Azərbaycan cəmiyyətində ağsaqqal anlayışı sadəcə yaş göstəricisi deyil. Ağsaqqallıq illərin sayından daha çox, həyatın verdiyi dərsləri düzgün dəyərləndirmək bacarığıdır. Ağsaqqal həm ailədə, həm kənddə, həm şəhərdə, həm də cəmiyyətdə mənəvi tarazlığın qorunmasında mühüm rol oynayıb. Azərbaycan ailəsində böyüyün sözünə qulaq asmaq, mübahisəni böyütmədən həll etmək, gəncə yol göstərmək, xeyir işdə önə çıxmaq, çətin gündə insanların yanında olmaq əsrlərdən gələn mənəvi ənənələrdir.
Ağsaqqallar Şurasının fəaliyyətinin ictimai əhəmiyyəti də məhz bu ənənələrin müasir dövrdə yaşadılmasından irəli gəlir. Şura yalnız ağsaqqalları bir araya gətirən qurum deyil, həm də həyat təcrübəsinin, ictimai məsuliyyətin və mənəvi dəyərlərin cəmiyyətə ötürüldüyü bir platformadır. Cavanşir Qocayevin sədrliyi ilə Daşkəsən Rayon Ağsaqqallar Şurasının fəaliyyətində ictimai həyatla bağlı məsələlərə, rayonun mənəvi mühitinə və nəsillərarası əlaqələrə diqqət yetirilməsi bu missiyanın əhəmiyyətini artırır. Şuranın fəaliyyəti ilə bağlı əvvəlki məlumatlarda da Qocayevin rayon ağsaqqallarının təşkilati fəaliyyətində rəhbər rol daşıdığı görünür.
Daşkəsənin inkişafından danışarkən son illərdə həyata keçirilən təmir-tikinti və bərpa işlərinə də diqqət yetirmək lazımdır. Çünki şəhərin və rayonun simasında baş verən hər dəyişiklik yalnız fiziki görüntünün yenilənməsi deyil. Yeni yol insan üçün rahatlıq, abadlaşdırılmış küçə təhlükəsizlik və estetik mühit, yenilənən sosial obyekt isə sabaha qoyulan sərmayədir.
İnkişafın ən böyük göstəricilərindən biri insanın yaşadığı məkana münasibətinin dəyişməsidir. İnsan doğma şəhərinin abadlaşdığını görəndə onunla fəxr edir. Gənc öz rayonunda gələcək qurmağın mümkün olduğuna inananda doğma torpağa bağlılığı daha da möhkəmlənir. Bu səbəbdən quruculuq işlərinin maddi nəticələri ilə yanaşı, onların yaratdığı mənəvi atmosfer də əhəmiyyətlidir.
Daşkəsən kimi dağlıq ərazidə yerləşən rayon üçün inkişafın özünəməxsus xüsusiyyətləri var. Burada təbiətin imkanları ilə insanların yaşayış ehtiyacları arasında tarazlıq yaratmaq, mövcud resurslardan səmərəli istifadə etmək, sosial infrastrukturu yaxşılaşdırmaq və gənclərin rayonun gələcəyində iştirakını artırmaq xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Daşkəsənin təbii sərvətləri onun iqtisadi potensialının mühüm hissəsidir, lakin rayonun ən qiymətli sərvəti yenə də insandır.
Çünki mədənlər tükənə bilər, binalar yenilənə bilər, yollar dəyişə bilər, amma savadlı, vətənpərvər, məsuliyyətli və yaradıcı insan cəmiyyətin ən davamlı sərvətidir.
Görüşdə çıxış edən şəhid anası Qızbəs Abbasovanın, Qərbi Azərbaycan İcmasının Daşkəsən rayon nümayəndəliyinin rəhbəri Malik Ələsgərovun, Daşkəsən Rayon Ağsaqqallar Şurası İdarə Heyətinin üzvü Xanlar Məmmədovun, rayon sakinləri Raqif Allahverdiyev, Mirzə Abışov və digər şəxslərin fikir və təklifləri tədbirin sadəcə protokol xarakterli görüş olmadığını göstərirdi. Burada insanlar öz düşüncələrini bölüşür, rayonun bu günü və gələcəyi ilə bağlı münasibətlərini ifadə edirdilər.
İctimai görüşlərin əsas dəyəri də elə bundadır. İnsan öz fikrini sərbəst şəkildə ifadə edə bildikdə, onun səsinin eşidildiyini hiss etdikdə cəmiyyətə bağlılığı artır. Dinləmək də idarəçilik mədəniyyətidir. Çünki bəzən bir rayon sakininin söylədiyi sadə bir fikir böyük bir problemin həllinə istiqamət verə bilər. Bəzən bir ağsaqqalın həyat təcrübəsi gəncin qarşısında yeni yol aça bilər. Bəzən bir gəncin ideyası illərlə formalaşmış ənənəvi düşüncəyə yeni nəfəs gətirə bilər.
Məhz bu baxımdan nəsillərarası dialoq cəmiyyətin inkişafının mühüm amillərindən biridir.
Ağsaqqal keçmişi təmsil edir, gənc gələcəyi. Lakin onların arasında keçilməz sərhəd yoxdur. Əksinə, bu iki nəsil arasında körpü qurulduqda cəmiyyət daha möhkəm olur. Yaşlı nəsil həyat təcrübəsini, tarixi yaddaşı, mənəvi dəyərləri və dözümü gənclərə ötürür. Gənclər isə öz növbəsində elm, texnologiya, yeni düşüncə və yeni təşəbbüslərlə həmin irsi gələcəyə daşıyırlar.
Bu mənada görüşün sonunda gənclərin və fəal sakinlərin mükafatlandırılması tədbirin ən mənalı məqamlarından birinə çevrildi. Builki qəbul imtahanlarında yüksək nəticə göstərərək tələbə adını qazanan gənclərin, idman nailiyyətləri əldə edənlərin, eləcə də rayonun təmir-tikinti və bərpa işlərində fəal iştirakı ilə seçilən sakinlərin fəxri fərmanlarla təltif olunması bir neçə mühüm mesajı özündə birləşdirirdi.
Birinci mesaj gənclərə idi: zəhmət və uğur mütləq qiymətləndirilir.
İkinci mesaj ailələrə və müəllimlərə idi: övladların və şagirdlərin nailiyyəti cəmiyyət tərəfindən də görülür və dəyərləndirilir.
Üçüncü mesaj isə bütövlükdə cəmiyyətə idi: yaxşı nümunəni tanımaq və onu təbliğ etmək ictimai inkişafın mühüm şərtlərindəndir.
Təhsildə yüksək nəticə göstərən hər bir gəncin uğurunda görünməyən çoxsaylı insanların əməyi var. Valideynin gecə-gündüz qayğısı, müəllimin səbrlə verdiyi bilik, ailənin mənəvi dəstəyi, gəncin öz iradəsi və məqsədyönlü zəhməti bir araya gələrək nəticə yaradır. Buna görə bir gəncin tələbə adını qazanması əslində bir ailənin deyil, bütöv bir cəmiyyətin sevincidir.
İdman uğurları da eyni dəyərə malikdir. İdman insanı yalnız fiziki cəhətdən gücləndirmir. O, iradə, intizam, məsuliyyət, məğlubiyyətdən sonra yenidən ayağa qalxmaq və qələbəyə inanmaq mədəniyyəti formalaşdırır. Bu xüsusiyyətlər isə həyatın bütün sahələrində insana lazım olur.
Təhsildə və idmanda uğur qazanan gənclərin ağsaqqallar tərəfindən təltif olunması buna görə də təsadüfi bir mərasim deyil, mənəvi varisliyin gözəl nümunəsidir. Ağsaqqal gəncin uğurunu alqışlayır, gənc isə öz uğuru ilə ağsaqqalın gələcəyə inamını doğruldur.
Bu mənzərədə Azərbaycan cəmiyyətinin əsrlərdən gələn bir xüsusiyyəti – böyüyün gəncə, gəncin böyüyə ehtiramı özünü göstərir.
Daşkəsənin inkişafı məsələsinə bu prizmadan yanaşdıqda bir həqiqət aydın görünür: rayonun gələcəyini yalnız iqtisadi göstəricilər deyil, həm də insan münasibətləri müəyyən edəcək. Əgər insanlar bir-birinə inanırsa, gənclər öz rayonunda gələcək görürsə, ağsaqqalların təcrübəsi cəmiyyətin inkişafına yönəlirsə, şəhidlərin xatirəsi uca tutulursa və quruculuq işləri davamlı xarakter daşıyırsa, deməli, həmin rayonun sosial dayaqları möhkəmdir.
Daşkəsənin 96 illik tarixinin mənası da yalnız keçmişdə deyil. Bu tarix bu gün üçün məsuliyyət, sabah üçün isə istiqamətdir. 1930-cu ildə inzibati ərazi kimi formalaşan bu məkan sonrakı onilliklər ərzində böyük dəyişikliklər yaşayıb, şəhərsalma və sənaye baxımından inkişaf edib, inzibati baxımdan müxtəlif mərhələlərdən keçib. Bu gün isə qarşıda tamam başqa dövrün tələbləri dayanır. Müasir Daşkəsən öz tarixi irsini qorumaqla yanaşı, yeni iqtisadi, sosial, mədəni və humanitar imkanlara açıq olmalıdır.
Bunun üçün ən böyük qüvvə yenə insan faktorudur.
Rayonun ziyalıları, müəllimləri, həkimləri, mühəndisləri, fəhlələri, sahibkarları, ağsaqqalları, şəhid ailələri, qaziləri və gəncləri – hər biri Daşkəsənin ümumi həyat mənzərəsinin bir parçasıdır. Bu insanların hər birinin rayona bağlılığı, gördüyü iş və söylədiyi fikir ümumi inkişaf prosesinə təsir göstərir.
Daşkəsəndə keçirilən görüşün mahiyyəti də burada üzə çıxır. Bu görüş bir tərəfdən rayonun keçmişinə ehtiram, digər tərəfdən bu günün qayğılarına münasibət, üçüncü tərəfdən isə gələcəyə baxış idi.
Keçmişə ehtiram vardı – Ulu Öndər Heydər Əliyevin abidəsinin və Şəhidlər xiyabanının ziyarətində.
Bu günə məsuliyyət vardı – rayon sakinlərinin fikir və təkliflərinin dinlənilməsində.
Gələcəyə inam vardı – yüksək nəticə göstərən, idmanda uğur qazanan gənclərin və fəal sakinlərin təltif edilməsində.
Bu üç istiqamət birləşəndə cəmiyyətin mənəvi inkişaf xəritəsi yaranır.
Bəlkə də hər bir yaşayış məntəqəsinin inkişafında ən vacib məsələ məhz bu üç dayağın qorunmasıdır: yaddaş, məsuliyyət və ümid.
Yaddaş bizi kim olduğumuzu xatırlamağa vadar edir.
Məsuliyyət bu günü necə yaşamalı olduğumuzu göstərir.
Ümid isə sabaha doğru addımlamağa güc verir.
Daşkəsənin dağları əsrlərdir dəyişməz görünür. Lakin dağın ətəyində həyat daim yenilənir. Yeni nəsillər dünyaya gəlir, uşaqlar böyüyür, gənclər təhsil alır, ailələr qurulur, yeni yollar salınır, evlər tikilir, şəhərin siması dəyişir. Zaman öz axarı ilə gedir. Lakin dəyişən zamanın içində dəyişməyən dəyərlər də var. Doğma torpağa bağlılıq, böyüyə hörmət, Vətənə sədaqət, şəhidlərə ehtiram, zəhmətə inam və gələcəyə ümid həmin dəyərlərdəndir.
Daşkəsən Rayon Ağsaqqallar Şurasının belə görüşləri məhz bu dəyərlərin ictimai həyatdakı rolunu daha aydın göstərir. 2025-ci ildə Cavanşir Qocayevin 75 illik yubileyi və “Dağların qoynunda yaşanan ömür” kitabının təqdimatı ilə bağlı keçirilən tədbirdə də onun ictimai fəaliyyətinə, ziyalı və ağsaqqal kimi xidmətlərinə xüsusi diqqət yetirilməsi bu ənənənin rayonun ictimai-mədəni həyatında tutduğu yeri göstərir.
Ağsaqqallıq ömrün son mərhələsi deyil, ömrün mənəvi bəhrəsidir. İnsan yaşadıqca yalnız illər toplamır; xatirələr, təcrübələr, səhvlər, uğurlar və nəticələr toplayır. Əgər bütün bunları özündən sonrakı nəslə ötürə bilirsə, onun ömrü fərdi həyat çərçivəsindən çıxaraq ictimai dəyərə çevrilir.
Gənclik isə sadəcə yaş dövrü deyil, həm də cəmiyyətin gələcəyə açılan qapısıdır. Gənclərin uğurunu görmək, onları həvəsləndirmək, elmə, təhsilə, idmana, yaradıcılığa və ictimai fəaliyyətə yönəltmək hər bir rayonun qarşısında duran mühüm vəzifələrdəndir.
Bu iki anlayış – ağsaqqallıq və gənclik – bir-birinə zidd deyil. Əksinə, biri yaddaşdır, digəri hərəkətdir. Biri təcrübədir, digəri enerjidir. Biri yolun haradan gəldiyini göstərir, digəri yolun hara aparılacağını müəyyənləşdirir.
Daşkəsənin gələcəyi də məhz bu iki qüvvənin harmoniyasından çox şey qazana bilər.
Görüşün iştirakçılarının tədbirin keçirilməsinə görə rayon rəhbərliyinə və Daşkəsən Rayon Ağsaqqallar Şurasına minnətdarlıqlarını bildirməsi də təsadüfi deyildi. İnsanlar yalnız görülən işə deyil, dinlənilməyə, diqqət göstərilməsinə və cəmiyyətlə əlaqənin qurulmasına da dəyər verirlər. Çünki diqqət insanı cəmiyyətə bağlayan ən güclü mənəvi amillərdən biridir.
Belə görüşlər davamlı xarakter aldıqca, rayonun ictimai həyatında fikir mübadiləsi və qarşılıqlı etimad üçün daha geniş imkanlar yaranır. Ağsaqqal öz sözünü deyir, şəhid ailəsi öz ağrısını və qürurunu bölüşür, müharibə iştirakçısı öz təcrübəsini çatdırır, ziyalı öz təklifini verir, gənc isə öz arzusundan danışır. Bütün bu səslər bir yerdə bütöv bir ictimai düşüncə yaradır.
Daşkəsən haqqında düşünərkən insanın göz önündə yalnız uca dağlar, sərt qayalar və yaşıl meşələr canlanmamalıdır. Bu mənzərəyə bir də insan amili əlavə edilməlidir. Çünki dağlar bu torpağın təbiətidirsə, insanlar onun ruhudur.
Dağların əzəməti Daşkəsənin görünüşünü müəyyən edir, insanların mənəvi zənginliyi isə onun simasını.
Bu gün Daşkəsənin qarşısında yeni inkişaf mərhələsi dayanır. Bu mərhələnin uğuru təkcə tikilən binaların, abadlaşdırılan küçələrin və həyata keçirilən layihələrin sayı ilə deyil, insanların öz rayonlarının gələcəyinə nə dərəcədə inandığı ilə ölçüləcək. Əgər gənc Daşkəsəndə öz arzularına çatmaq üçün imkan görürsə, əgər ağsaqqal öz təcrübəsinin dəyərli olduğunu hiss edirsə, əgər şəhid ailəsi ehtiram və diqqət görürsə, əgər zəhmət çəkən insanın əməyinə qiymət verilirsə, onda inkişaf yalnız rəqəmlərdə deyil, insanların həyatında öz əksini tapır.
Avqustun 28-də keçirilən görüşün mahiyyətini də məhz bu düşüncələr tamamlayır.
Bu, bir görüş idi, amma mahiyyət etibarilə bir rayonun dünəni, bu günü və sabahı haqqında düşüncə idi.
Bu, bir toplantı idi, amma həm də müxtəlif nəsillərin bir-birini dinlədiyi mənəvi bir dialoq idi.
Bu, bir müzakirə idi, amma həm də Daşkəsənin gələcəyinə dair ümumi məsuliyyətin ifadəsi idi.
Və bəlkə də ən başlıcası, bu tədbir bir daha göstərdi ki, cəmiyyətin gücü yalnız böyük layihələrdə deyil, insanların bir masa ətrafında toplaşıb bir-birini dinləməsində, ümumi problemlərə birlikdə yanaşmasında və yaxşı gələcək üçün eyni məqsədə doğru addımlamasındadır.
Daşkəsən 96 illik yolun astanasında dayanarkən arxasında zəngin bir tarix, qarşısında isə yeni üfüqlər görür. Bu tarixdə dəmir filizinin sərtliyi qədər insan əməyinin izləri, dağların möhkəmliyi qədər insan iradəsinin gücü, illərin sükutu qədər ağsaqqal sözünün hikməti var.
Bu gün həmin tarixə yeni səhifələr əlavə olunur.
O səhifələrdə abadlaşan Daşkəsən, uğur qazanan gənclər, şəhidlərin müqəddəs xatirəsi, ağsaqqalların müdrik sözü, ziyalıların düşüncəsi və rayon sakinlərinin gələcəyə olan inamı yaşayacaq.
Daşkəsənin ən böyük sərvəti bəlkə də elə budur: keçmişini unutmadan gələcəyə baxmaq.
Çünki dağların zirvəsi yalnız yüksəkliklə ölçülmür. Zirvə həm də insanın özündən sonra nə qoyub getməsi ilə müəyyən olunur.
Daşkəsənin bu günkü insanları isə öz doğma yurdunun sabahına yalnız tikinti və abadlıqla deyil, həm də mənəvi dəyərlərlə, təhsil və elmə münasibətlə, gənclərə göstərilən qayğı ilə, şəhidlərin xatirəsinə ehtiramla və cəmiyyət daxilində həmrəyliklə öz izlərini qoyurlar.
Belə olduqda 96 il yalnız keçmişin rəqəmi olmur.
96 il bir yaddaşa, bir təcrübəyə, bir irsə və gələcəyə uzanan böyük bir ümidə çevrilir.
Dağların qoynunda yaşayan Daşkəsən öz yolunu davam etdirir. Dağlar kimi səbirli, qayalar kimi möhkəm, bulaqlar kimi saf və insanları kimi ümidli…
Və bu yolun ən gözəl mənzərəsi, bəlkə də, yaşlı bir ağsaqqalın gəncə baxıb gələcəyə inanmasıdır.