Hər bir cəmiyyətin tərəqqi hekayəsi zərrə-zərrə yığılan bilik və tərəddüdsüz cəsarətdən yoğrulur. Əgər bir ölkənin gələcəyini əzəmətli bir binaya bənzətsək, bu binanın təməli heç şübhəsiz elm və təhsildir. Onlar cəhalətin qaranlığını yırtan, bəşəriyyəti yeni üfüqlərə daşıyan, dərrakə və idrakın müqəddəs məşəlidir.
Əgər elm zehnimizi işıqlandırırsa, tibb cəmiyyətin ən həssas və müqəddəs dəyəri olan insan sağlamlığının keşiyində dayanır. Həkimlər, sanki bir ordunun ön cəbhədəki əsgərləri kimi, daim görünən və görünməyən təhlükələrlə ,xəstəliklərlə mübarizə aparırlar.
Pandemiyalar, ağır xəstəliklər dövründə tibb işçilərinin fədakarlığı, onların öz həyatlarını riskə ataraq çəkdikləri zəhmət,Hipokrat andına sadiqliyinin ən parlaq sübutudur. Onlar sadəcə bədəni müalicə etmirlər, həm də xəstənin ruhuna təskinlik gətirir, cəmiyyətdəki inam və ümidi yaşadırlar.
Tibb elmi tərəqqi etdikcə, cəmiyyət daha sağlam, daha enerjili olur, bu da onun iqtisadi və mədəni inkişafını sürətləndirir. Bu sahələrə edilən hər bir investisiya, əslində, bir millətin gələcəyinə edilən ən zəmanətli investisiyadır.
Hər bir böyük xalqın tarixində elə şəxsiyyətlər olur ki, onların adı yalnız siyasi qələbələrlə deyil, həm də milli tərəqqinin təməl daşlarının qoyulması ilə yadda qalır. Azərbaycan xalqının Ümummilli Lideri Heydər Əliyevin dövlətçilik konsepsiyasının mərkəzində isə cəmiyyətin dayanıqlı inkişafının əsas sütunları olan elm, təhsil və tibb üçlüyü dayanırdı.
Heydər Əliyev, cəhalətin qaranlığı ilə mübarizədə elmi biliklərin ən güclü silah olduğunu dərk edirdi. Onun rəhbərliyi dövründə təhsil, xüsusilə də Azərbaycan dilində təhsil prioritet elan edildi. O, gənclərin ali təhsil almasını təmin etmək üçün böyük proqramlar həyata keçirdi. Təkcə SSRİ dövründə minlərlə azərbaycanlı gəncin ölkənin ən nüfuzlu ali məktəblərinə göndərilməsi bu gün Azərbaycan elminin flaqmanları olan kadrların yetişməsinə zəmin yaratdı.
Ulu Öndər elm adamlarına, müəllimlərə dərin hörmətlə yanaşırdı. O, deyirdi: “Hər bir Azərbaycan vətəndaşı öz ana dilində təhsil almalıdır. Təhsil millətin gələcəyidir.” Bu sözlər, onun təhsilə sadəcə bilik ötürücüsü kimi deyil, həm də milli ruhun və identikliyinin qoruyucusu kimi baxdığını göstərirdi. Məhz onun siyasi iradəsi sayəsində Azərbaycan Elmlər Akademiyası öz fəaliyyətini genişləndirdi, yeni elmi istiqamətlər inkişaf etdirildi.
Heydər Əliyev hər zaman vurğulayırdı ki, sağlam xalq – güclü dövlət deməkdir. Onun rəhbərliyi dövründə səhiyyə sahəsində fundamental islahatlar həyata keçirildi. Hələ sovet dövründə tibb müəssisələrinin müasirləşdirilməsinə xüsusi diqqət yetirilirdi. Müstəqillik illərində isə bu siyasət daha da gücləndi.
Azərbaycanın regionlarında yeni xəstəxanaların tikintisi, ən müasir tibbi texnologiyaların ölkəyə gətirilməsi onun tibb sahəsinə verdiyi əhəmiyyətin bariz nümunələridir.
O, xüsusilə də ana və uşaq sağlamlığının qorunmasını prioritet hesab edirdi və bu sahədə beynəlxalq standartların tətbiqinə çalışırdı.
Azərbaycanın Ümummilli Lideri Heydər Əliyevin yaratdığı dövlətçilik təməlinin ən parlaq və ən uğurlu davamçısı Azərbaycan Respublikasının Prezidenti, Ali Baş Komandan İlham Əliyevin rəhbərliyi altında ölkənin hərbi qüdrəti ilə yanaşı, cəmiyyətin mənəvi və intellektual dayaqları olan elmin bütün sahələri eləcə də səhiyyə sahəsi yeni inkişaf mərhələsinə qədəm qoymuşdur.
Azərbaycanın ən qədim və şərəfli təhsil müəssisələrindən biri olan Azərbaycan Tibb Universiteti (ATU), məhz bu müqəddəs missiyanın mərkəzindədir, ATU sadəcə təhsil ocağı deyil, həm də ölkənin tibb elminin lokomotividir. Elə buna görə də ATU-da təhsilin keyfiyyətinin yüksəldilməsi, beynəlxalq standartlara uyğunlaşdırılması istiqamətində ciddi islahatlar aparılır. Müasir tədris metodlarının tətbiqi, simulyasiya mərkəzlərinin yaradılması, xarici universitetlərlə əməkdaşlığın genişləndirilməsi gələcəyin həkimlərinin yalnız bilikli deyil, həm də dünya təcrübəsinə malik peşəkarlar kimi yetişməsinə zəmin yaradır.Cənab prezident İlham Əliyevin qayğısı ilə, ATU-nun klinikaları ən son nəsil diaqnostika və müalicə avadanlıqları ilə təchiz edilmişdir. Bu, sadəcə cihaz alışı deyil, Azərbaycan elminin dünya tibbinin qabaqcıl sıralarına inteqrasiya etmək niyyətidir. İnvaziv kardiologiya, transplantologiya, onkologiya sahəsində tətbiq edilən ən son cərrahi və terapevtik metodlar məhz ATU alimlərinin və həkimlərinin dövlət dəstəyi ilə əldə etdiyi nailiyyətlərdir.
Ali Baş Komandanın strategiyasının əsas hədəfi sağlam cəmiyyətin təminatıdır. Azərbaycan Tibb Universitetinin inkişafına yatırılan hər bir vəsait, aparılan hər bir islahat, birbaşa vətəndaşların həyat keyfiyyətinin yüksəldilməsinə xidmət edir.
ATU-nun tibb elminə verdiyi töhfələr, təkcə cəmiyyəti sağlamlaşdırmır, həm də ölkəmizin beynəlxalq elmi arenada nüfuzunu artırır. Bu gün ATU-da çalışan və yetişən gənc alimlər Azərbaycanı tibb xəritəsində qabaqcıl mövqelərə daşıyır.
Ali baş komandan üçün əsl zəfər, xarabalıqlar üzərində yeni bir həyat qurmaq, məcburi köçkünlərin yurdlarına qayıdışını təmin etmək və azad edilmiş torpaqları, daha müasir, daha inkişaf etmiş bir gələcəyə hazırlamaqdır. Azərbaycanın “Qayıdış Konsepsiyası” məhz belə bir əzəmətli, bəşəri və strateji proqramdır.
Füzuli, Cəbrayıl, Zəngilan və digər rayonlarda sıfırdan inşa edilən məktəblər təkcə binalar deyil, həm də gələcəyə açılan işıqlı pəncərələrdir. Bu məktəblər ən müasir avadanlıqlarla, rəqəmsal laboratoriyalarla təchiz edilir. İdeya ondadır ki, qayıdan nəsil, innovativ inkişafın ən yüksək standartlarını görsün, sağlam və xoşbəxt həyat sürsün.
Qayıdışın ən həssas və vacib sahəsi isə səhiyyədir. İnsanlar sağlamlıqlarına zəmanət verildiyi halda öz yurdlarına inamla qayıdırlar. Buna görə də, azad edilmiş ərazilərdə səhiyyə infrastrukturunun yenidən qurulması ən yüksək səviyyədə təmin edilir.
Şuşada, Füzulidə, Laçında və digər rayonlarda tamamilə yeni, müasir xəstəxanalar və diaqnostika mərkəzləri inşa edilir. Bu mərkəzlər nəinki Bakıdakı, hətta dünyanın qabaqcıl tibb ocaqlarındakı ən son tibbi texnologiyalarla təchiz olunur.
Qayıdış Konsepsiyası çərçivəsində səhiyyənin əsas ideyası sadəcə müalicə deyil, həm də profilaktikadır. Sağlam həyat tərzinin təbliği, ilkin tibbi yardımın gücləndirilməsi və keyfiyyətli tibbi xidmətin region sakinlərinin ayağına gətirilməsi bu, humanizmin və dövlət qayğısının ən yüksək təzahürüdür.
Xatırladaq ki, elmi yol, rahat və asan bir gəzinti deyil, uzaqgörənlik, aşılması asan olmayan çətinliklər, gərgin iş və bunlara rəğmən sarsılmaz inam tələb edən bir dırmanışdır. Bir çox dahilər, məhz öz dövrlərinin sərhədlərini aşdıqları üçün əvvəlcə rədd edilmiş, hətta qınaq obyektinə çevrilmişlər. Qalileonun Kainat haqqındakı fikirlərindən tutmuş, Mari Kürinin radioaktivlik sahəsindəki tükənməz zəhmətinə qədər hər bir kəşfin arxasında qaranlıqda keçən gecələr və qurban verilən fərdi həyatlar dayanır.
Bu şəxsiyyətlərin böyüklüyü təkcə onların ixtiralarında deyil, həm də insanlığa olan dərin sevgilərində idi. Onlar bilirdilər ki, əldə etdikləri hər bir bilik zərrəciyi, gələcək nəsillərin həyatını
daha yaxşı, daha sağlam və daha mənalı edəcəkdir. Onlar, öz zəhmətlərini qəlblərindəki
yanar eşqlə birləşdirərək, cəhalətin və geriliyin qalalarını yıxmışlar.
Tibb elminin inqilabi dəyişiklikləri fonunda, Azərbaycan da öz elm adamlarının zəhməti və
fədakarlığı sayəsində bu şərəfli yolda uğurla irəliləyir. Ölkəmizdə bir çox alim və professor var ki, onların biliyi və əməyi tibb sahəsində uğurlu addımlar atılmasına, insan ömrünün uzadılmasına və səhiyyənin keyfiyyətinin yüksəldilməsinə misilsiz töhfələr verib.
Zərifə Əliyeva: Göz xəstəliklərinin, xüsusilə də peşəkar oftalmologiya sahəsindəki tədqiqatları ilə tanınan Zərifə xanım, göz xəstəliklərinin profilaktikası və müalicəsinə böyük töhfələr verib.
Mustafa bəy Topçubaşov: Görkəmli cərrah və alim olub. Azərbaycanda cərrahiyyə məktəbinin banilərindən biri sayılır. Onun tibb elminə gətirdiyi yeniliklər, xüsusilə cərrahi əməliyyatların texnikası sahəsindəki nailiyyətləri yüzlərlə insanın həyatını xilas edib.
Əziz Əliyev: Səhiyyə sisteminin təşkili və tibb elminin inkişafında xüsusi xidmətləri olub. Görkəmli terapevt kimi Azərbaycanda bir çox tibbi istiqamətlərin təməlini qoyub.
Cəmil Əliyev: Onkologiya sahəsində əvəzsiz xidmətləri ilə tanınan akademikdir. Onun rəhbərliyi ilə Azərbaycanda xərçəng xəstəliklərinin diaqnostikası və müalicəsində ən müasir texnologiyalar və metodlar tətbiq olunub. O, ölkənin onkologiya elmini dünya standartlarına çatdırmaq üçün böyük zəhmət sərf edib.
Bu gün ölkəmizdə ürək-damar cərrahiyyəsi, transplantologiya, neyrocərrahiyyə və genetika kimi sahələrdə beynəlxalq səviyyədə tanınan yeni nəsil alimlər formalaşır. Onlar xarici ölkələrdə qazandıqları təcrübəni və bilikləri Azərbaycana gətirərək tibb texnologiyalarını və müalicə metodlarını sürətlə inkişaf etdirirlər.
Bu çətin, lakin şərəfli yolda öz xüsusi izini qoymuş, biliyi və zəhməti ilə adını elmi ictimaiyyətin yaddaşına yazmış şəxsiyyətlərdən biri də Tibb elmləri doktoru, professor Sədaqət Qəmbər qızı Hüseynovadır.
Sədaqət xanım 9 iyul 1960-cı ildə, Tovuzun zəngin təbiətli, ziyalı mühitində dünyaya göz açıb. Həkim-cərrah və alim olan, el arasında böyük hörmət sahibi atası Qəmbər müəllimin ocağında böyüməsi onun gələcək taleyini, peşə seçimini hələ kiçik yaşlarından müəyyənləşdirmişdi. Atasının şərəfli yolu, insana xidmət fəlsəfəsi Sədaqət xanım üçün ən böyük örnək oldu.
Bakı şəhəri 190 saylı orta məktəbi bitirdikdən sonra o, 1977-ci ildə arzularının arxasınca gedərək Azərbaycan Dövlət Tibb Universitetinin Müalicə-profilaktika fakültəsinə daxil oldu və 1983-cü ildə ali təhsilini fərqlənmə diplomu ilə başa vurdu. Bu uğur, gələcək professorun elmə,
bilik toplamağa olan böyük həvəsinin və məsuliyyətinin ilk parlaq təzahürü idi.
Sədaqət Hüseynovanın peşəkar fəaliyyətinin əsas hissəsi Azərbaycan Respublikası
Səhiyyə Nazirliyinin Elmi-Tədqiqat Tibbi Bərpa İnstitutu ilə bağlıdır. Kardiologiya İnstitutunda internatura dövründən, Poliklinikada psixoterapevt kimi fəaliyyətdən sonra o, nevrologiya və tibbi bərpa sahəsində elmi yüksəlişə başladı.
1991-ci ildə Moskvada müdafiə etdiyi namizədlik dissertasiyası – “Decimetr diapazonlu elektromaqnit sahəsinin və qətransızlaşdırılmış naftalanın bazu-kürək periartrozunun müalicəsində tətbiqi” onun fizioterapiya və unikal naftalan nefti kimi müalicə metodlarının öyrənilməsində ilk uğurlu tədqiqatı oldu. Bu iş, bərpa müalicəsində fiziki amillərin, xüsusən naftalan neftinin nə dərəcədə əhəmiyyətli olduğunu sübut edən mühüm addım idi.
Lakin Sədaqət xanımın ən fundamental və vətənpərvərlik ruhu ilə yoğrulmuş elmi nailiyyəti 2004-cü ildə müdafiə etdiyi doktorluq dissertasiyası oldu. “Periferik sinir sisteminin odlu silah yaralanması olan xəstələrin bərpa müalicəsində fiziki faktorların (impulslu cərəyanlar və naftalanoterapiya) tətbiqi” mövzusunda iş Qarabağ müharibəsi materialları əsasında yazılmışdı. Bu dissertasiya bir tərəfdən elmi dəyəri ilə seçilir, digər tərəfdən isə Vətən uğrunda sağlamlığını itirmiş əsgər və qazilərin bərpa prosesinə həkimin vicdanlı töhfəsi idi. O, bu elmi işində
Azərbaycanın əvəzolunmaz təbii sərvəti olan naftalan neftinin odlu silah yaralnmalarının, periferik sinir travmalarının müalicə və rabilitasiyasında istifadəsinin elmi əsaslarını, təsir mexanizminin müəyyən istiqamətlərini öyrəndi. Bu işlərin nəticələri naftalan neftinin müasir səviyyədə öyrənilməsinin əsaslarını hazırladı. O, bu il ölkə Prezidenti cənab İlham Əliyev tərəfindən naftalan neftinin yenidən müasir səviyyədə öyrənilməsi və dünyaya Azərbaycan brendi kimi təqdim olunması üçün verilmiş sərəncamın içrasından doğan görüləcək işlərin təkilatçısı və icraçılarından biridir.
Professor Sədaqət Hüseynovanın naftalan üzrə illər boyu apardığı tədqiqatlar, xüsusilə də Qarabağ müharibəsi kontekstindəki elmi-metodoloji işi, sadəcə akademik bir nailiyyət deyil, həm də milli iqtisadiyyat üçün potensial bir qızıl fonddur. Bu tədqiqatların Iazımi patent mühafizəsi ilə təmin edilməsi və aktiv kommersiyalaşdırılması Azərbaycanı tibb turizmi və təbii farmakologiya sahəsində regional gücə çevirmək üçün vacib addımdır.
Elmi-Tədqiqat Tibbi Bərpa İnstitutunda kiçik elmi işçidən başlayaraq aparıcı elmi işçiyə qədər yüksələn Sədaqət Hüseynova, 2007-ci ildən etibarən onun özü tərəfindən təşkil olunmuş Kliniki-Neyrofiziologiya Laboratoriyasına rəhbərlik etdi, daha sonra isə institutun elmi işlər üzrə direktor müavini və nəhayət, Baş direktor vəzifəsinədək yüksəldi. Bu, illərlə çəkilmiş zəhmətin, təşkilatçılıq bacarığının və elmə sadiqliyin məntiqi nəticəsi idi. Azərbaycan Tibb Universitetinin professoru kimi o, həm də gələcək həkimlərin yetişməsinə dəyərli töhfələr verir.
Professor Sədaqət Hüseynovanın dövlət qarşısındakı xidmətləri də yüksək qiymətləndirilmişdir. 2017-ci ildə Azərbaycan Respublikası Prezidenti Cənab İlham Əliyev tərəfindən “Tərəqqi” medalı ilə təltif olunması onun elmi və ictimai fəaliyyətinə verilən ən böyük qiymətdir.
Tələbələr və rezidentlər professorun metodologiyasını öyrənərək, hər bir müalicənin nəticəsini subyektiv rəydən (xəstənin hissiyatı) asılı olmayaraq, instrumental metodlarla (EMQ, ÇaP) necə təsdiq etməyi öyrənməlidirlər. Nevroloji bərpa üzrə laboratoriyalarda Sədaqət xanımın müəllifliyi ilə hazırlanmış protokolları əsasında reabilitasiya struktur və sistemləri qurula bilər. Gənc həkimlər naftalanın, müxtəlif elektroterapiya üsullarının sinir sistemi xəstəliklərində istifadəsi haqqında tövsiyyələri və praktik vərdişləri bu sahədə tez-tez təşkil edilən real təlimlərdən öyrənə bilərlər.
Professor Sədaqət Hüseynovanın elmi irsi təbii resursun elmi legitimliyi, obyektiv diaqnostika və Vətən qarşısında məsuliyyət prinsipləri – Azərbaycanın yeni nəsil nevroloqları və reabilitoloqları üçün sadəcə bir fənn proqramı deyil, peşəkar və mənəvi inkişaf üçün əsas istiqamətdir. Bu biliklərin ötürülməsi ilə Azərbaycan tibbi həm milli təcrübəni qoruyur, həm də dünya elminə tam inteqrasiya edir.
Professor Sədaqət Hüseynovanın tibb sahəsində uğurlu tövhələri bununla kifayətlənmir.”Sağlam Həyat Naminə” İctimai Birliyi və “Azərbaycan Miqren Mütəxəssisləri” İctimai Birliyinin təsisçisi və sədri olaraq Azərbaycan səhiyyəsinin inkişafında mühüm addımlar atır, yüksək səviyyədə sosial tədbirlərin həyata keçirilməsi də onun üçün prioritet istiqamətlərdəndir.
Qlobal Xəstəlik Yükü Araşdırmasına görə, miqren dünyada ən çox yayılmış ikinci nevroloji xəstəlikdir və həyat fəaliyyətini bütün digər nevroloji xəstəliklərdən daha çox məhdudlaşdırır.Xəstəliyin inkişafı insanın genetik komponenti və ətraf mühit amillərinin məcmusu ilə bağlıdır. İrsiyyətə əlavə olaraq, miqrenin yaranmasına səbəb olan əsas amillər
arasında həddindən artıq iş, stress, qidalanma pozuntuları və həyat tərzi, alkoqoldan sui istifadə mühüm yer tutur.
Yalnız düzgün və vaxtında diaqnoz və kompleks yanaşma xəstəliyin müalicəsində yaxşı nəticələr əldə etməyə imkan verir. İnsanların maarifləndirilməsi istiqamətində mühüm addımlar atır professor Sədaqət Hüseynova.
Sədaqət Hüseynovanın həyat yolu zəhmətkeşliyin, elmə bağlılığın və insana xidmətin ən gözəl nümunəsidir. O, təkcə Tibb elmləri doktoru, professor deyil, həm də Azərbaycan elminin və səhiyyəsinin müasir inkişafında müstəsna rolu olan bir şəxsiyyətdir. Səhiyyəmizin inkişafına verdiyiniz tövhələrə görə sizə təşəkkür edib, gələcək fəaliyyətlərinizdə sizə daim uğurlar və nailiyyətlər arzulayırıq.
PS : Göstərdiyi köməkliyə görə Araşdırmacı Jurnalist Sahilə Abdullayevaya xüsusi təşəkkürümüzü bildiririk
AMİDTV.AZ
Aygün Məmmədova Azərbaycan Jurnalistlər Birliyinin üzvü